close
متخصص ارتودنسی
سراوان زادگاه خورشید ایران
loading...

- پیام بلوچ - بلوچ و بلوچستان -payam baloch -

  شهرستان سراوان در منتهی‌الیه شرقی‌ترین نقطه کشور به عنوان زادگاه خورشید ایران شهرت دارد که ایام نوروز منتظر قدوم سبز مسافران نوروزی است.به گزارش خبرگزاری فارس از زاهدان، شهرستان سراوان 23 هزار و 880 کیلومتر مربع وسعت دارد. مساحت این شهرستان 2/15 درصد مساحت کل استان سیستان و…

سراوان زادگاه خورشید ایران

payam بازدید : 1032 10 / 1 / 1391 نظرات ()

  شهرستان سراوان در منتهی‌الیه شرقی‌ترین نقطه کشور به عنوان زادگاه خورشید ایران شهرت دارد که ایام نوروز منتظر قدوم سبز مسافران نوروزی است.به گزارش خبرگزاری فارس از زاهدان، شهرستان سراوان 23 هزار و 880 کیلومتر مربع وسعت دارد. مساحت این شهرستان 2/15 درصد مساحت کل استان سیستان و بلوچستان را تشکیل می‌دهد و در موقعیت 62 و35 دقیقه عرض جغرافیایی واقع شده است.

شهرستان سراوان از شمال غرب به خاش، از غرب به ایرانشهر، از شرق و جنوب شرقی به کشور پاکستان و قسمتی از جنوب به شهرستان سرباز محدود می‌شود. شهرستان سراوان همچنین 384 کیلومتر مرز مشترک با کشور پاکستان دارد و ارتفاع آن از سطح دریا هزار و 165 متر است و در منتهی‌الیه شرقی‌ترین نقطه کشور واقع است و به "زادگاه خورشید ایران" شهرت دارد به طوری که طلوع و غروب خورشید در سراوان با طلوع و غروب خورشید در غربی‌ترین شهر کشور یک ساعت و 17 دقیقه اختلاف دارد.

 

*عوارض طبیعی و آب و هوا

 

آب و هوای شهرستان سراوان گرم و خشک، بیابانی، کویری و کم باران است. در زمستان هوا معتدل و متوسط بارندگی در سال 100 میلی‌متر است. بسیاری از روستاها دارای خاک مرغوب و حاصلخیزی است. کوههای بیرگ زابلی، کوه سفید گشت و کوه سرخ در بم پشت از مرتفع‌ترین کوههای این شهرستان محسوب می‌شوند. رشته کوه سیاهان طولانی‌ترین رشته کوه در این شهرستان است که از نزدیکی‌های تفتان آغاز و تا ناهوک در محدوده پاکستان ادامه دارد. رودخانه ماشکید نیز مهمترین رود شهرستان سراوان است که از دامنه جنوبی شهرستان از نزدیکی خاش سرچشمه می‌گیرد که پس از عبور از بخش زابلی، جنوب سیب و سوران و شمال بم پشت، جنوب اسفندک و کوهک را مشروب می‌کند.

 

*قنات‌ها

 

قنات‌ها از دیر باز مهمترین منبع تامین آب پس از رودخانه‌های فصلی است به طوری که تاکنون 330 رشته قنات که گویای فرهنگ کهن این دیار است و هر کدام بین 100 تا 5 هزار سال قدمت دارند در نقاط مختلف این شهرستان به چشم می‌خورد. برخی از آنها بیش از 20 کیلومتر طول دارند. بنای این قنات‌ها از نظر فن آوری در آن زمان بهترین مهندسی را داشته‌اند و شیب آنها طوری طراحی شده است که آب از مادر چاه تا مظهر قنات به راحتی جریان دارد.

 

*بادها

 

گوریچ از مهمترین بادهای منطقه است که در فصل زمستان از شمال به جنوب می‌وزد و سرما به همراه دارد.

لوار در فصل تابستان در این منطقه می‌وزد و دارای گرمای سوزناکی است که دمای هوا به 46 درجه سانتیگراد نیز می‌رسد.

 

*دین و زبان

 

مردم شهرستان سراوان پیرو دین اسلام هستند و اکثریت مذهب تسنن دارند. زبان مردم سراوان بلوچی و در هر یک از مناطق شهرستان گویش و لهجه خاصی وجود دارد.

 

*پیشینه باستانی و تاریخی

 

آثار کشف شده و شواهد تاریخی، تپه‌ها و محوطه‌های باستانی و سنگ نگاره‌های به جا مانده از دوران گذشته، قبرستان‌های تاریخی حکایت از سکونت‌های انسانی در هزاره‌های پیش از تاریخ در منطقه را دارد. به طوری که این آثار متعدد تاریخی و باستانی، شهرستان سراوان را به گهواره تاریخ تمدن مبدل ساخته است.

تاکنون بیش از 420 اثر فرهنگی، باستانی و تاریخی در این شهرستان مربوط به دوران‌های پیش از تاریخ، تاریخی و اسلامی شناسایی شده است که این آثار سراوان را به یک موزه از تکامل انسان در عصر شکار، شبانی و کشاورزی مبدل کرده است. بدون شک در عصر پیش از تاریخ فرهنگ‌های متعددی در منطقه در حاشیه رودخانه بزرگ این شهرستان وجود داشته است که بقایای آنها به صورت محوطه‌ها و تپه‌ها شناسایی شده است.

علاوه بر دوران پیش از تاریخ در شهرستان سراوان، آثار فراوانی نیز از دوره‌های تاریخی به ویژه سلسله‌های اشکانی و ساسانی شناسایی شده‌اند که از مهمترین آنها می‌توان به تپه‌های میرعلی جالق، تپه هوشک، تپه کلانک بخشان، تپه مهرگان و... اشاره کرد.

از مهمترین آثار دوره اسلامی در شهرستان سراوان نیز می‌توان به یکی از کهن‌ترین مساجد استان در روستای دزک و همچنین مجموعه‌ای از مقابر، مساجد و مناره‌ها و گورستان‌ها و قلاع و استحکامات نظامی و تدافعی و مسکونی دوره اسلامی اشاره کرد که نشانگر تداوم استقرار و سکونت در این منطقه از هزاره‌های پیش از تاریخ تا عصر حاضر است.

 

*وجه تسمیه

 

شستون مرکز شهرستان سراوان است و هم اکنون شهر سراوان نامیده می‌شود. در گذشته به آن سراستون، شستون و شهستان اطلاق می‌شده است.

سراستون: منطقه‌ای که در آن بارندگی زیاد اتفاق می‌افتد.

شستون: چشمه جوشان با توجه به رشته قنات جاری در شهر سراوان و فراوانی آب است.

شهستان: تمام حکام منطقه از این دیار برخاسته‌اند.

سرا به معنای جا و مکان و وان به جای مرتفع و بلند اطلاق می‌شود به طوری که در مکاتبات پس از سال 1307 رسماً از این منطقه به عنوان سراوان یاد شده است.

 

*پیدایش یا خاستگاه دوره‌های تاریخی

 

نخستین و مهمترین سکونت‌گاه‌های اولیه و آبادی‌های شهرستان سراوان در مناطقی همچون جالق، زابلی، ناهوک، سب، کنت، کوهک و دزک در حاشیه و یا در نزدیکی رودخانه‌های این شهرستان پدید آمده است. عوامل طبیعی همچون زلزله و یا قحط سالی موجب کوچ مردم از این منطقه شده است. با کاوش روی تپه‌های باستانی می‌توان زوایای دیگری از تاریخ کهن منطقه را شناسایی و به آن دست پیدا کرد.

 

*مشاهیر

 

از آن جایی که این منطقه از زمان‌های گذشته یکی از مناطق محروم و دور افتاده بوده و در نقطه صفر مرزی واقع شده است کمتر مورد توجه و از نظر علوم و فنون جدید بهره کافی را نبرده اما با این حال پس از آغاز به کار مدارس حکومتی، عده‌ای از جوانان این شهرستان از خود نبوغ نشان داده‌اند که از آن جمله می‌توان به دکتر رحمانی اشاره کرد. حمیدالله مرادزهی در رشته حقوق سرآمد منطقه بود به طوری که به عنوان عضو شورای تدوین قانون نظام مقدس جمهوری اسلامی در مجلس خبرگان حضور داشت.

مولوی شهداد مسکانزهی نیز از مشاهیر و علمای منطقه است که از وی بیش از 20 جلد کتاب در زمینه تالیف و ترجمه علوم و معارف اسلامی به یادگار مانده است. مولوی عبدالعزیز ساداتی نیز از مشاهیر منطقه است که با احیای حوزه علمیه دارالعلوم زنگیان که از آن طلاب زیادی فارغ‌التحصیل شدند، خدمت زیادی به مردم منطقه کرد.

 

*جاذبه‌های تاریخی و باستانی

 

سنگ نگاره شیر پلنگان: این اثر در فاصله 12 کیلومتری شمال سراوان و در ادامه مسیر دره کندیک و در محلی به نام دره شیر و پلنگان که از رشته کوههای سیاهان سراوان بوده واقع شده است. در داخل دره کندیک پس از طی مسافتی به محلی می‌رسیم که دره در آن قسمت بسیار تنگ‌تر و کم عرض‌تر می‌شود. عرض آن به حدود 10-8 متر و حدود 5/2 متر ارتفاع می‌رسد. این دره را به واسطه وجود نقوش خاص دره شیر پلنگان می‌نامند چرا که در این نقش یک حیوان درنده همانند پلنگ یا شیر با دمی بلند بر افراشته بر روی صخره‌ای در ارتفاع 5 متری به همراه نقوش کم رنگ و محو چهار انسان دیده می‌شوند و در میان این نقش انسان نفر دوم از سمت راست دارای وضوح بیشتری است و به نظر می‌رسد این چهار نفر در حال دویدن به دنبال هم و یا اجرای مراسمی خاص هستند.

در سمت راست دره به طرف شمال نقش انسانی دیده می‌شود که بزی را شکار کرده و گردن آن را گرفته و در حال کشیدن آن با خود است. در سمت چپ دره صخره اصلی در ارتفاع حدود 14 متری دیده می‌شود این محل به علت ارتفاع زیاد و عدم راه دست‌یابی به آن نقوش انسانی و حیوانی متنوع بدون نظم و انسجام و یکپارچگی در کنار هم قرار گرفته است. از جمله نقوش کهن و اولیه این صخره می‌توان به گله‌ای متشکل از هفت بز وحشی با شاخ‌های بلند و بدن کشیده با یک نقش انسان در کنار هم اشاره کرد که نقوش دیگری بعدا بر روی این تصاویر نقش بسته و جدیدتر است که عبارتند از نقش انسان برهنه با بدن کاملا مثلثی شکل و نقوش و پنجه‌های دست انسان و نقوش حیوانی همانند نقش پلنگ با شیر و یا نقش دو شمشیر و غیره.

 

*سنگ نگاره دره نگاران

 

در 70 کیلومتری شمال غرب شهر سراوان و در فاصله 36 کیلومتری شمال غربی روستای ناهوک بخش جالق شهرستان سراوان در دره‌ای بنام "دره نگاران" مجموعه‌ای کم نظیر از نقش و نگار بر روی صخره‌ها ایجاد شده است. این محل در انتهای دشت سردشت ناهوک دقیقاً در انتهای دشت آبرفتی سردشت قرار گرفته و دارای آب و هوایی مصفا و دره‌ای پر آب است. وجه تسمیه این محل بر گرفته از نگاره گری‌های اصیل و تحسین بر انگیزی است که نگاره گران دوران گذشته از خود بر سینه صخره‌ها به یادگار گذاشته‌اند.

به نظر می‌رسد مهاجرانی در اولین هزاره‌های پیش از میلاد به این سرزمین وارد شده و با بومیان آن بر سر تصاحب محل به جنگ و ستیز پرداخته و عاقبت بر آنان پیروز شده‌اند.

مهاجمان غالبا سوار بر اسب با شمشیر با تیر و کمان و کمند و در حال جنگ و شکار با مردمان پیاده بومی هستند. عمده‌ترین نقوش دره نگاران عبارتند از نقوش انسانی و نقوش حیوانی.

نقوش انسانی: به دو صورت برهنه و دیگری ملبس است.

نقوش حیوانی: حیواناتی همچون اسب، خر وحشی (گورخر نژاد ایرانی بدون خط)، قوچ، بز، مار، گاو کوهاندار، شتر دو کوهانه، سگ، گرگ، روباه، شغال، یوزپلنگ و... است که تمامی سطوح صخره‌های این دره را آذین بسته‌اند.

 

*موزه زنده سفال کلپورگان

 

موقعیت ساختمانی کارگاه قدیمی سفال کلپورگان: بنای این کارگاه هنری به یادگار مانده از هنر سفالگری هزاره‌های قبل از میلاد منطقه است. در روستایی به همین نام در فاصله 25 کیلومتری جنوب شرق شهر سراوان و در فاصله 100 متری قسمت جنوبی جاده آسفالته سراوان، بم پشت واقع شده است.

 

*مسجد جامع دزک

 

این مسجد در روستایی به همین نام در سه کیلومتری شرق سراوان واقع شده است و از جمله مساجد اولیه و کهن استان به شمار می‌رود. مصالح اصلی و اولیه مسجد از خشت خام و ملاط گل است.

برای اولین بار در متون تاریخی از این بنا در قرن چهارم هجری نام برده شده و تاکنون به دفعات بازسازی شده است و معمار آن سعی کرده که با استفاده از عناصر معماری ساده تزیینی به مسجد جلوه‌ای خاص دهد. از جمله می‌توان به تزیینات داخل شبستان تابستانی در جبهه غربی اشاره کرد. دیوارهای داخلی و شمالی جنوبی و غربی دارای طاق نماهای تزیینی و تزیینات دندان موشی است که می‌توان آن را صورت اولیه مقرنس کاری به شمار آورد. از قسمت‌های اصلی می‌توان به شبستان‌های غربی و شرقی، حیاط مرکزی و چله خانه اشاره کرد.

 

*قلعه سب

 

این قلعه از سالم‌ترین و زیباترین قلعه‌های دوره اسلامی بلوچستان است. این قلعه زیبا و مستحکم در روستایی به همین نام در فاصله 45 کیلومتری جنوب غربی شهر سراوان در بخش سیب سوران این شهرستان واقع شده است. این بنا با مصالح عمده خشت و گل بروی صخره‌ای طبیعی ساخته شده است. پلان و فرم اصلی آن به صورت قاعده هرم با مقطع مستطیل است به صورتی که هر چه به ارتفاع بنا افزوده می‌شود از حجم آن کاسته می‌شود. این بنا نزدیک به 37 متر ارتفاع دارد و از دو قسمت اصلی حصار و مجموعه سازه‌ها و الحاقات خارجی و داخل آن و دیگری بنای اصلی قلعه که در مرکز حیاط قرار گرفته، تشکیل شده است.

 

*قلعه کنت

 

در 80 کیلومتری جنوب غربی شهر سراوان در روستای کنت بخش هیدوچ این شهرستان واقع شده است. این مجموعه روی صخره‌ای طبیعی در سه طبقه ساخته شده است. ورودی این قلعه در قسمت جنوبی آن در حدود 13 متر از سطح زمین ارتفاع دارد که به حیاط جنوبی قلعه منتهی می‌شود.

اطراف حیاط مرکزی طبقه عامه نشین است که دارای 11 اتاق، شامل اصطبل، انبار، و... است و پله‌ای در شمال قسمت حاکم نشین قلعه ارتباط آن را با سایر طبقات فراهم می‌کند. راهرویی در قسمت شمالی اتاق‌ها قسمت شرقی قلعه را به هم مرتبط می‌سازد. در ضلع غربی دو برج نگهبانی و همچنین دور تا دور قلعه غلامگرد برای حفاظت قلعه و دفاع از آن است. این قلعه به دستور حاکم محلی و توسط معماران بومی در دوره افشاریه ساخته شده است.

 

*تپه نمکی

 

پدیده‌ای طبیعی و کم نظیر آرمیده در نقطه میانی روستای گشت واقع در شهرستان سراوان است. شامل تپه‌ای نمکین مملو از املاح معدنی است که آرام آرام از دل آب جوشیده و بر سطح زمین روان می‌شود. تپه حاصله نمک به جا مانده از این آب است. این مکان در گذشته مورد احترام و زیارت مردم بوده است. در زمان زلزله از آن آب فوران می‌کرده و مردم محلی معتقدند در صورتی که پای دزد را در آن فرو برند در آن گیر می‌کند و برای رهایی از آن باید حیوانی قربانی کنند.

 

*پوشش گیاهی منطقه

 

گیاهان دارویی آن از قبیل گیشر، کنا، ترات، زیروک، برشتوک، داز، گلمروک، پنیر باد است.

داز: از جوشانده این گیاه برای درد سینه استفاده می‌شود.

گلمورک: این گیاه خواص دارویی نظیر درد کشی و سم زدایی دارد هنگامی که حیوان گزنده‌ای مثل مار فردی را نیش بزند از آن برای سم زدایی استفاده می‌شود.

پنیر باد: این نوع بوته جزو پوشش گیاهی اصلی منطقه گشت است که دارای برگ‌های گوشتی و سبز رنگ بوده و خاصیت درمانی دارد. همچنین از خاک در برابر طوفان محافظت می‌کند.

درخت گز: درختان مسن و تنومندی که در بسیاری از نقاط این منطقه روییده است در برابر طوفان‌های شن و خشکسالی بسیار مقاوم و جلوی گرد و خاک را نیز می‌گیرد.

 

*خوراک

 

خوراک‌های محلی با استفاده از مواد اولیه موجود در منطقه تهیه می‌شود:

شولو و کشک: از آرد ذرت، آرد گندم و ادویه مخصوص تهیه می‌شود.

تباهه: خوراکی از گوشت بوده است به این طریق که گوسفند را به مدت یک تا دو سال پروار و ذبح می‌کنند، گوشت آن را تکه تکه کرده و پس از اندود نمک، زردچوبه و پودر انار دانه به آن می‌زنند. معمولا در فضای باز و یا داخل اتاق بزرگ آویخته و پس از خشک شدن در فصل زمستان از آن استفاده می‌شود.

شیرینی‌ها: حلوا شکری، حلوا بری، حلوا چنگال، حلوا خرمایی، حلوا آبی از شیرینی‌های آن است.

ترشی‌ها شامل حرام (ترشی لیمو) و ترشی انبه است.

سوغات شهرستان: سوزن دوزی، سفال کلپورگان، خرما، حصیربافی و سکه دوزی از سوغات شهرستان سراوان است.

 

گزارش: زهرا بزی

مطالب مرتبط
ارسال نظر برای این مطلب
این نظر توسط مسعود مبارکی در تاریخ 1392/5/24 و 17:04 دقیقه ارسال شده است

سلام واقعا عالی بود ممنون


نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی
تبلیغات
Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
درباره ما
Profile Pic
يكي از صالحان ، به خواب ديد پادشاهي را در بهشت !! و پارسايي را در دوزخ. پرسيد كه موجب اين درجات چيست؟ ندا آمد كه اين پادشاه به ارادت درويشان به بهشت اندر است و اين پارسا به تقرب پادشاهان در دوزخ !! (سعدي)
اطلاعات کاربری
آمار سایت
  • کل مطالب : 1578
  • کل نظرات : 906
  • افراد آنلاین : 4
  • تعداد اعضا : 740
  • آی پی امروز : 48
  • آی پی دیروز : 41
  • بازدید امروز : 860
  • باردید دیروز : 2,081
  • گوگل امروز : 7
  • گوگل دیروز : 3
  • بازدید هفته : 5,539
  • بازدید ماه : 39,337
  • بازدید سال : 317,673
  • بازدید کلی : 1,882,947